Karol Beyer – ojciec polskiej fotografii

Posted on
karol beyer
Karol Beyer był pierwszym zawodowym fotografem pracującym w Warszawie. Dziś mijają 144 lata od jego śmierci. Jakie fotografie po sobie zostawił?

Fotograf wykonał portrety wielu znanych postaci ze świata warszawskiej kultury, sztuki i polityki. Na jego zdjęciach znaleźli się między innymi Aleksander Wielopolski, naczelnik rządu Królestwa Polskiego, Narcyza Żmichowska, poetka, jedna z pierwszych polskich feministek, Tytus Chałubiński, jeden z najwybitniejszych polskich lekarzy XIX wieku, czy Jan Zamoyski, poseł do austriackiej Rady Państwa w Wiedniu.

Karol Beyer – fotograf mieszkańców Warszawy

karol beyer
Autoportret Karola Beyera. Domena publiczna, Wikimedia Commons

Urodził się 10 lutego 1818 roku w Warszawie. Był synem malarki, Henryki Beyer, oraz Wilhelma Beyera. W 1844 roku wyjechał do Paryża, gdzie uczył się pierwszej techniki fotograficznej – dagerotypii. Po roku wrócił do Warszawy, by otworzyć własny zakład fotograficzny. „Zakład Daguerrotypowy Karola Beyer w Warszawie” mieścił się przy ulicy Senatorskiej. Fotograf wykonywał w nim dagerotypowe portrety. W lecie 1850 roku studio zostało przeniesione na ulicę Warecką. Tam początkowo wykonywał zdjęcia techniką Daguerre’a, jednak po niedługim czasie nauczył się metody mokrego kolodionu, którą zaczął wykorzystywać w swojej pracy.

Ten sposób znacząco różnił się od poprzedniego – obraz powstawał na szklanej płycie pokrytej warstwą kolodionu i związków srebra. Z tak przygotowanego negatywu wykonywało się pozytywowe odbitki na papierze solnym. Jego zaletami niewątpliwie był krótszy czas naświetlania, większa ostrość obrazu oraz możliwość tworzenia nieskończonej liczby kopii. Miał jednak również wady – w trakcie całego procesu materiał musiał być mokry, przez to fotografia była wywoływana od razu, co zwiększało nakłady pracy w krótkim czasie.

karol beyer
Aleksander Wielopolski. Foto Karol Beyer, Domena publiczna, Wikimedia Commons
karol beyer
Zygmunt Krasiński. Foto Karol Beyer, Domena publiczna, Wikimedia Commons
karol beyer
Narcyza Żmichowska. Foto Karol Beyer, Domena publiczna, Wikimedia Commons

W 1857 roku fotograf po raz kolejny przeniósł swój zakład. Tym razem na Krakowskie Przedmieście. Tam zajmował się nie tylko portretami, ale również reprodukcją zdjęć przy użyciu technik litografii i drzeworytu oraz sprzedażą odbitek z wizerunkami znanych osobistości i krajobrazem miasta.

W kręgu zainteresowań Beyera, oprócz portretów, była fotografia naukowa. W 1851 roku sfotografował całkowite zaćmienie Słońca. Wykonywał również zdjęcia wykopalisk archeologicznych czy eksponatów muzealnych.

karol beyer
Róża Raczyńska. Foto Karol Beyer, Domena publiczna, Wikimedia Commons
karol beyer
Tytus Chałubiński. Foto Karol Beyer, Domena publiczna, Wikimedia Commons
karol beyer
Jan Zamojski. Foto Karol Beyer, Domena publiczna, Wikimedia Commons

Pierwsze fotoreportaże

W latach 50. XIX wieku Beyer fotografował również ulice Warszawy. Uwiecznił między innymi Łazienki Królewskie, Pałac w Wilanowie, Zamek Królewski oraz Krakowskie Przedmieście. Stworzył także serię fotografii przedstawiających budowę Mostu Kierbedzia w latach 1859-1864. Jego niektóre fotoreportaże miały również charakter społeczny, polityczny i patriotyczny – w 1861 roku wykonał między innymi pośmiertne portrety pięciu demonstrantów poległych podczas manifestacji (zdjęcie w formie modnego wówczas tableau) oraz fotorelację z procesji Bożego Ciała na Krakowskim Przedmieściu.

karol beyer
Procesja w Boże Ciało na Krakowskim Przedmieściu. Foto Karol Beyer, Domena publiczna, Wikimedia Commons
karol beyer
Pięciu poległych. Foto Karol Beyer, Domena publiczna, Wikimedia Commons

Fotograf wykonał prawdopodobnie pierwszy fotomontaż w Polsce. Po krwawych manifestacjach na Krakowskim Przedmieściu, powołano Delegację Miejską, która miała zająć się ostudzaniem nastrojów. Zadanie sportretowania członków komitetu otrzymał Beyer. Każdą osobę sfotografował oddzielnie, następnie połączył wszystkie zdjęcia w całość.

karol beyer
Delegacja miejska. Foto Karol Beyer, Domena publiczna, Wikimedia Commons
karol beyer
Budowa mostu Kierbedzia. Foto Karol Beyer, Domena publiczna, Wikimedia Commons

Po wybuchu powstania styczniowego Beyer został zesłany do Nowochoperska w Rosji. Tam również fotografował – portretował towarzyszy z celi. Po powrocie do Polski w 1865 roku ponownie próbował działać we własnym studio. Konkurencja była jednak ogromna, co zmusiło go do zamknięcia zakładu dwa lata później. Atelier odkupili fotografowie Julian Kostka i Ludwik Mulert, a Beyer zajął się fotografowaniem zabytków.

Zmarł 8 listopada 1877 roku w Warszawie. Pochowano go na Cmentarzu Ewangelicko-Reformowanym w Warszawie. Jego dokonania upamiętniono po II wojnie światowej, nazywając jego imieniem jeden ze stołecznych parków.

One Reply to “Karol Beyer – ojciec polskiej fotografii”

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *